باستانشناسان در هاتوشا، پایتخت باستانی هیتیها در ترکیه، قطعه جدیدی از پیمان صلح کادش را کشف کردند که مفاد آن بر چگونگی برخورد با پناهندگان و حفاظت از خانههای آنان در دوران مصر و هیتیها تمرکز دارد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، قطعهای ۳۲۰۰ ساله از پیمان صلح کادش در پایتخت باستانی هیتیها، هاتوشا در ترکیه، شناسایی شده است. این لوح خط میخی، مفادی درباره افرادی را در خود حفظ کرده است که میان مصر و امپراتوری هیتی در حال فرار بودند؛ ازجمله اشارههایی به حفاظت از خانههای آنان در برابر ویرانی.
این کشف در ۲۱ سپتامبر [۳۰ شهریور]، همزمان با روز جهانی صلح، اعلام شد.
بیش از سه هزار سال پیش، دو قدرت بزرگ جهان باستان به توافقی دست یافتند که هدف آن پایان دادن به رقابت و خصومت دیرینه میان آنها بود. اکنون باستانشناسانی که در مرکز ترکیه مشغول کاوش هستند، قطعه دیگری از این توافق را شناسایی کردهاند؛ قطعهای که به مجموعه شواهد فیزیکی موجود از یکی از مهمترین اسناد دیپلماتیک تاریخ افزوده میشود.
این قطعه در بویوکقلعه، ارگ سلطنتی هاتوشا، در استان امروزی چوروم کشف شد. بررسیهای علمی تأیید کردهاند که این قطعه متعلق به نسخهای به خط میخی و به زبان اکدی از پیمان صلح کادش است؛ پیمانی که میان هاتوشیلی سوم، پادشاه هیتی، و رامسس دوم، فرعون مصر، منعقد شد.
مهمت نوری ارسوی، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، شناسایی این قطعه را در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ [۳۰ شهریور ۱۴۰۵] اعلام کرد. اهمیت ویژه این کشف به بخشی از مفاد پیمان بازمیگردد که بر روی این لوح باقی مانده است؛ مفادی که نحوه رفتار با افرادی را تعیین میکرد که از یکی از دو پادشاهی به قلمروی دیگری میگریختند.
این لوح در نزدیکی ساختمان E در بویوکقلعه، منطقهای مرتبط با کاخ سلطنتی هیتیها، کشف شد. تنها یک روی این قطعه باقی مانده است و پژوهشگران حدود یک سال به بررسی کتیبههای آن پرداختند تا ارتباط آن را با این پیمان مشخص کنند.
براساس اعلام وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه، سطرهای باقیمانده با مفادی مطابقت دارند که در مواد ۱۲ تا ۲۰ این توافق به آنها پرداخته شده است. این مفاد به افرادی مربوط میشود که از مصر به هاتی یا از هاتی به مصر گریخته بودند و همچنین نحوهای که دو پادشاهی موظف بودند بازگرداندن این افراد را مدیریت کنند.
در میان بخشهایی که قابل خواندن هستند، اشارههایی به ویران شدن خانههای مردم دیده میشود. با این حال، این لوح ناقص است و وزارتخانه هنوز متن کامل علمی یا ترجمه این قطعه تازهشناساییشده را منتشر نکرده است.
پیمان اصلی زمینه مهمی برای درک این بخشها فراهم میکند. مفاد این پیمان، تعهدات متقابلی را برای بازگرداندن فراریان تعیین کرده بود و برخی بندهای آن نیز مجازات و آسیب رساندن به افراد بازگرداندهشده و خانوادههایشان را ممنوع میکرد.
اینها تعهدات دیپلماتیکی بودند که میان دو فرمانروای باستانی مورد مذاکره قرار گرفتند و نباید آنها را با حمایتهای مربوط به پناهندگی در قوانین مدرن پناهندگان یکسان دانست. با این حال، این قطعه نگاهی کمسابقه به چگونگی تلاش پادشاهیهای هیتی و مصر برای تنظیم رفتوآمد و نحوه برخورد با افراد در دو سوی مرزهایشان ارائه میدهد.
و در موزه شرق باستان در استانبول، ترکیه، به نمایش گذاشته شده است.
اعتبار تصویر: ویکیمدیا کامنز
چگونه پیمان صلح کادش به رقابت میان دو امپراتوری پایان داد
این پیمان در پی دههها رقابت میان مصر و امپراتوری هیتی بر سر کنترل و نفوذ در شرق مدیترانه، بهویژه سرزمینهایی که امروزه بخشی از سوریه را تشکیل میدهند، شکل گرفت.
حدود سال ۱۲۷۴ پیش از میلاد، سپاهیان رامسس دوم و مواتالی دوم، پادشاه هیتی، در نزدیکی کادش با یکدیگر جنگیدند. هیچیک از دو طرف به پیروزی قاطعی دست نیافت و رقابت بر سر نفوذ منطقهای پس از این نبرد نیز ادامه پیدا کرد.
حدود ۱۵ سال بعد، رامسس دوم و جانشین مواتالی، یعنی هاتوشیلی سوم، یک توافق صلح رسمی منعقد کردند. این پیمان که تاریخ آن حدود ۱۲۵۹ پیش از میلاد برآورد میشود، روابط صلحآمیز، همکاری متقابل و تعهداتی درباره فراریان و بازگرداندن آنها را برقرار کرد.
اسناد دیپلماتیک اصلی روی لوحهای نقرهای ثبت شده بودند که تا امروز باقی نماندهاند. خوشبختانه، نسخههایی از این توافق در اشکال مختلف حفظ شدهاند: کتیبههایی با خط هیروگلیف مصری بر دیوار معابد و لوحهای خط میخی اکدی در هاتوشا.
نخستین قطعات لوحهای گِلی در جریان کاوشهای انجامشده در پایتخت هیتیها، بین سالهای ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۲ کشف شدند. قطعات دیگری که از این پیمان باقی ماندهاند، اکنون در موزههای باستانشناسی استانبول، موزه تمدنهای آناتولی در آنکارا، موزه خاور نزدیک باستان در برلین و موزه دولتی ارمیتاژ در سنپترزبورگ نگهداری میشوند.
پیامی باستانی که در روز جهانی صلح اعلام شد
زمان اعلام این کشف، اهمیت بیشتری به آن بخشید. مهمت نوری ارسوی، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، یافتههای جدید را در ۲۱ سپتامبر، روز جهانی صلح، ارائه کرد و توجهها را به مفاد پیمان درباره حفاظت از خانههای مردم جلب کرد.
او همچنین این توافق باستانی را به دغدغههای معاصر درباره جان و کرامت انسانها مرتبط دانست و ابراز امیدواری کرد آیندهای فرا برسد که در آن همه مردم، بهویژه فلسطینیان، بتوانند در امنیت و صلح زندگی کنند.
هاتوشا که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد، تاکنون هزاران سند خط میخی را در خود جای داده است که اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی سیاسی، مذهبی و روزمره امپراتوری هیتی در اختیار پژوهشگران قرار میدهند. آرشیو لوحهای بوغازکوی این محوطه که نسخههایی از پیمان کادش نیز در میان آنهاست، در سال ۲۰۰۱ در فهرست حافظه جهانی یونسکو نیز به ثبت رسید.
قطعهای که بهتازگی شناسایی شده، بخش دیگری به این مجموعه کمنظیر اسناد تاریخی اضافه میکند. پژوهشگران امیدوارند ادامه کاوشها در بویوکقلعه به کشف بخشهای مفقود دیگری از این پیمان منجر شود و به آنها در بازسازی بخش بیشتری از نسخههای اکدیِ باقیمانده از پیمان کمک کند.
منبع: arkeonews.net
۲۵۹
کد مطلب 2277745
-
سرانجام بمبافکنی که قرار بود با راکتور هستهای پرواز کند / پروژه چندمیلیارد دلاری آمریکا + عکس
-
یکی از قدیمیترین پیمانهای صلح جهان در ترکیه کشف شد / قوانین باستانی درباره فراریان چه میگفتند؟
-
احمدشاه در میدان اسبدوانی پاریس / عکس
-
سیاستهای فرهنگی دوره رضاشاه در ترازوی تاریخ
-
نادرشاه از کدام تبار بود ترک یا کرد؟
-
یک روز برفی در تهران دوره ناصرالدینشاه + عکس
-
نادرشاه از کدام تبار بود ترک یا کرد؟